AB Yapay Zekâ Yasası 2 Ağustos 2026'da Uygulanabilir Hâle Geldi: Yüksek Riskli Sistemlerde Yeni Tarih Aralık 2027, Türk Yazılım Şirketleri Ne Yapmalı?
AB Yapay Zekâ Yasası'nın takvimi bu yıl netleşti: genel uygulama 2 Ağustos 2026'da başladı, yüksek riskli sistemlerin yükümlülükleri 2 Aralık 2027'ye kaydı. AB pazarına yazılım veya yapay zekâ hizmeti sunan Türk şirketleri için hangi tarihlerin neyi değiştirdiğini ve bugün yapılacakları anlatıyoruz.
Önemli: Bu yazı genel bilgilendirmedir, hukuki danışmanlık değildir. AB Yapay Zekâ Yasası'nın şirketinize nasıl uygulanacağı için bir hukukçuya danışın.
Kısaca: Avrupa Komisyonu'nun yapay zekâ düzenleme sayfasına göre AB Yapay Zekâ Yasası 2 Ağustos 2026'da uygulanabilir hâle geldi. Yapay zekâ ofisi ve üye devlet otoriteleri uygulama, denetim ve yaptırım görevini üstlendi; genel amaçlı yapay zekâ (GPAI) modelleri için ofis, teknik belge isteme, model değerlendirme, düzeltici önlem isteme ve para cezası verme yetkisine sahip. Yüksek riskli sistemlerin (biyometri, kritik altyapı, eğitim, istihdam, göç gibi Ek III alanları) katı yükümlülükleri 2 Aralık 2027'ye, ürünlere gömülü yüksek riskli sistemlerin kuralları 2 Ağustos 2028'e ertelendi. Bu ertelemenin kaynağı, 27 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren Dijital Omnibus (AI Omnibus) düzenlemesi. İlk uyumlaştırılmış standart ise 19 Ekim 2026'da Resmî Gazete'de (AB Official Journal) yayımlandı. AB pazarına ürün sunan veya çıktısı AB'de kullanılan yapay zekâ sistemleri geliştiren Türk şirketleri için bu takvim, hazırlanmak için ek zaman ama beklemek için gerekçe değil.
Son güncelleme: 23 Ekim 2026
Takvim: Neler ne zaman geçerli?
Komisyon sayfasındaki tarihler (özet):
| Tarih | Ne geçerli? |
|---|---|
| 1 Ağustos 2024 | Yasa yürürlüğe girdi |
| 2 Şubat 2025 | Yasaklı yapay zekâ uygulamaları ve yapay zekâ okuryazarlığı yükümlülükleri |
| 2 Ağustos 2025 | GPAI modelleri için yönetişim kuralları ve yükümlülükler |
| 2 Ağustos 2026 | Yasa genel olarak uygulanabilir; yapay zekâ ofisi ve üye devlet otoriteleri denetim ve yaptırımı üstlendi; şeffaflık kuralları devrede |
| Aralık 2026 | 9. yasak devreye giriyor: rızasız cinsel içerik veya çocuk istismarı içeriği üreten sistemler (“çıplaklaştırma” uygulamaları). AI Omnibus ile eklendi |
| 2 Aralık 2027 | Ek III yüksek riskli sistemler (biyometri, kritik altyapı, eğitim, istihdam, göç vb.) için katı yükümlülükler |
| 2 Ağustos 2028 | Ek I kapsamında düzenlenmiş ürünlere gömülü yüksek riskli sistemler (asansör, oyuncak vb.) |
Dijital Omnibus (AI Omnibus) ne değiştirdi?
Komisyon sayfasına göre Omnibus; 19 Kasım 2025'te Komisyon tarafından kabul edildi, 7 Mayıs 2026'da siyasi mutabakata vardı ve 27 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi. Bu süreçte yüksek riskli sistemlere ilişkin tarihler ileri alındı. Dikkat: Bu, yasanın “ertelendiği” anlamına gelmez; yasa uygulanıyor, yalnızca bazı yükümlülüklerin tarihi değişti. GDPR, Data Act ve çerez kurallarını kapsayan daha geniş “Dijital Omnibus” paketinin diğer parçaları ise ayrı bir süreçte ve ikincil kaynaklara göre henüz tamamlanmış değil.
Türk şirketlerini nasıl ilgilendiriyor?
AB Yapay Zekâ Yasası, genel olarak AB pazarına yapay zekâ sistemi sunan veya sistemin çıktısının AB'de kullanıldığı sağlayıcıları ve kullanıcıları kapsayacak şekilde tasarlanmıştır; yani AB'de kurulu olmak şart değildir. Aşağıdaki durumlarda yasa size dokunabilir:
- AB müşterilerine yapay zekâ özellikli yazılım (sohbet botu, öneri motoru, doküman analizi, görüntü analizi) sunuyorsanız,
- AB'deki bir şirketin ürününe yapay zekâ bileşeni sağlıyorsanız (alt yüklenici/tedarikçi),
- AB'de çalışan bir platformda yapay zekâ ile içerik veya karar üretiyorsanız,
- GPAI modeli geliştiriyor veya ince ayar yapıp dağıtıyorsanız.
Kapsamın ve rolünüzün (sağlayıcı, dağıtıcı, ithalatçı) ayrıntıları hukuki değerlendirme gerektirir.
Para cezaları
Komisyon sayfası, yapay zekâ ofisinin GPAI modelleri için teknik belge isteyebileceğini, model değerlendirebileceğini, düzeltici önlem isteyebileceğini ve para cezası verebileceğini belirtiyor; ceza tutarlarını bu sayfada vermiyor. Ceza çerçevesini resmî metinden ve hukuk danışmanınızdan kontrol edin. Ayrıca taslak bir uygulama tüzüğü yaptırım kurallarını netleştiriyor ve ikincil kaynaklara göre 9 Kasım 2026'ya kadar görüşe açık.
Bugün yapılacaklar: 9 maddelik kontrol listesi
- Yapay zekâ envanteri: Şirketinizde ve ürünlerinizde hangi yapay zekâ sistemleri, modeller ve API'ler kullanılıyor?
- Rol belirleyin: Her sistemde sağlayıcı mısınız, dağıtıcı mı, yoksa yalnızca kullanıcı mı?
- Pazar haritası: Çıktınız veya ürününüz AB'de kullanılıyor mu?
- Risk sınıfı: Ürününüzün kullanım alanı Ek III'e (işe alım, eğitim, kredi, biyometri gibi) giriyor mu? Giriyorsa 2 Aralık 2027 için yol haritası çıkarın.
- Şeffaflık: Kullanıcılar yapay zekâ ile etkileşimde olduklarını biliyor mu? Yapay zekâ üretimi içerik işaretleniyor mu?
- Yapay zekâ okuryazarlığı: Ekibinize yapay zekâ kullanımı eğitimi verildi mi? (2025'ten beri geçerli.)
- Dokümantasyon ve kayıt: Modeller, veri kaynakları, test sonuçları ve kararlar yazılı mı?
- Tedarikçi sözleşmeleri: Kullandığınız model/API sağlayıcılarından uyumluluk belgeleri ve veri işleme koşulları alın.
- KVKK uyumu: AB mevzuatı yanında Türkiye'deki kişisel veri yükümlülükleriniz de geçerli. Bkz. yapay zekâ kullanım politikası rehberimiz.
İşletme sahibi için sade çıkarım
- Zaman kazandınız ama saat işliyor: Yüksek riskli sistemlerde tarih 2027'ye kaydı; ancak envanter, risk sınıflandırma ve dokümantasyon işleri uzun sürer.
- Uyumluluk bir satış avantajı olabilir: AB'li kurumsal müşteriler tedarikçilerinden uyumluluk kanıtı isteyecek.
- Yapay zekâ yatırımlarını maliyetle birlikte düşünün: Bkz. yapay zekâ yatırımında ROI hesabı.
- Yaptırım gerçek: GPAI modelleri için ofisin yetkileri 2 Ağustos 2026'dan beri var.
Aktaş Digital ile yapay zekâ projeleri
Yapay zekâ sohbet botu, doküman analizi ve otomasyon projelerinde veri akışını, kullanıcı bilgilendirmesini ve dokümantasyonu en baştan planlıyoruz. AB pazarına yönelik bir yapay zekâ ürününüz için teknik mimari ve kapsam konuşmak isterseniz teklif formumuzu kullanabilirsiniz. Hukuki uyum değerlendirmesi için kendi hukuk danışmanınıza başvurmanızı öneririz. İlgili hizmetlerimiz: yapay zekâ çözümleri.
Sık Sorulan Sorular
AB Yapay Zekâ Yasası bugün tam olarak uygulanıyor mu?
Yasa 2 Ağustos 2026'dan itibaren uygulanabilir; ancak yükümlülükler kademeli. Ek III yüksek riskli sistemlerin katı kuralları 2 Aralık 2027'de, ürünlere gömülü olanlar 2 Ağustos 2028'de başlıyor.
Türkiye'de kurulu bir şirket olarak etkilenir miyim?
AB pazarına yapay zekâ sistemi sunuyorsanız veya sisteminizin çıktısı AB'de kullanılıyorsa etkilenebilirsiniz. Kapsamı bir hukukçuyla değerlendirin.
GPAI modeli ne demek?
Geniş bir görev yelpazesini yerine getirebilen genel amaçlı yapay zekâ modelleridir (büyük dil modelleri gibi). Bu modellerin sağlayıcıları için ayrı yükümlülükler ve yapay zekâ ofisinin yetkileri bulunuyor.
Yüksek riskli yapay zekâ nedir?
Yasanın Ek III'ünde sayılan hassas alanlarda (biyometri, kritik altyapı, eğitim, istihdam, göç vb.) kullanılan sistemlerdir. Bu sistemler için kalite, dokümantasyon, insan gözetimi gibi katı yükümlülükler öngörülür.
Yapay zekâ okuryazarlığı yükümlülüğü ne?
Yasaya göre kurumların yapay zekâ kullanan çalışanlarının yeterli bilgi düzeyine sahip olması beklenir; bu yükümlülük 2 Şubat 2025'ten beri geçerli.
Sonuç
AB Yapay Zekâ Yasası artık uygulanıyor; yalnızca yüksek riskli sistemlerin tarihi 2027'ye kaydı. Zamanı envanter, rol belirleme, dokümantasyon ve şeffaflık çalışmalarıyla kullanın. Bugün yapabileceğiniz ilk iş: ürünlerinizdeki ve şirket içindeki tüm yapay zekâ sistemlerini ve bunların AB ile ilişkisini tek bir tabloya yazmak.
